تبلیغات
اهالی بهشت و جهنم - چگونگی حساب اعمال در جهان دیگر

چگونگی حساب اعمال در جهان دیگر

نویسنده: مدیر وبلاگ
تاریخ: شنبه 2 شهریور 1392 ـ 23:56

مسئلۀ حساب در روز «معاد» از مسایل قطعی در اسلام است كه در آیات بسیاری از قرآن مجید و اخبار متواتری وارد شده است و دایرۀ آن، تمام اعمال انسان از كوچک و بزرگ و گفتار و رفتار و حتی سخن گفتن و سکوت را شامل می‌شود.

و از همان آیات و روایات استفاده می‌شود كه در حسابرسی اعمالِ آدمی در قیامت، فوق‌العاده دقت و موشكافی می‌شود؛ همان گونه كه در آیۀ 16 سورۀ لقمان آمده است:


(یَا بُنَیَّ إِنَّهَا إِنْ تَكُ مِثْقَالَ حَبَّة مِنْ خَرْدَل فَتَكُنْ فِی صَخْرَة أَوْ فِی السَّموَاتِ أَوْ فِی الاَْرْضِ یَأْتِ بِهَا اللّهُ إِنَّ اللّهَ لَطِیفٌ خَبِیرٌ):

«پسرم! اگر به اندازۀ سنگینی دانۀ خردلی (عمل، نیک یا بد) باشد و در دل سنگی یا گوشه‌ای از آسمان‌ها یا زمین پنهان گردد، خداوند آن را (در قیامت) برای حسابرسی می‌آورد، خداوند دقیق و آگاه است.»

در مجموع، قرآن مجید و روایات اسلامی در مورد حساب روز قیامت به چند موضوع مهم اشاره می‌كند:

1ـ عمومیت حساب و شمول آن نسبت به همۀ انسان‌ها از اولین و آخرین و حتی انبیا و پیامبران؛ تا آنجا كه یكی از اسامی روز قیامت «یوم الحساب» است كه در چندین آیه از قرآن مجید آمده است. (به آیات 16، 26 و 53 سورۀ ص و آیۀ 27 سورۀ غافر مراجعه نمایید)

عمومیت نه تنها در مورد انسان‌ها بلكه دربارۀ تمام اعمال آن‌ها نیز می‌باشد، چنان كه در آیۀ 47 سورۀ انبیاء می‌خوانیم:


(وَ نَضَعُ الْمَوَازِینَ الْقِسْطَ لِیَوْمِ الْقِیَامَةِ فَلاَ تُظْلَمُ نَفْسٌ شَیْئاً وَ إِنْ كَانَ مِثْقَالَ حَبَّة مِنْ خَرْدَل أَتَیْنَا بِهَا وَ كَفَی بِنَا حَاسِبِینَ):


«و در قیامت ترازوهای عدالت را در میان می‌نهیم و به هیچ كس كمترین ظلمی نمی‌شود و اگر اعمال نیک و بدی به اندازۀ دانۀ خردلی باشد، آن را برای حساب حاضر می‌كنیم و كافی است كه ما حسابرس باشیم.»


البته كسانی هستند كه به خاطر زشتی فوق‌العادۀ اعمال یا نیكویی فوق‌العادۀ آن، بدون حساب وارد جهنم یا بهشت می‌شوند و به تعبیر دیگر: حساب آن‌ها روشن است. در حدیثی از امام زین العابدین (علیه‌السّلام) می‌خوانیم:

«إِعْلَمُوا عِبَادَ اللّهِ! إِنَّ أَهلَ الشِّرْكِ لاَتُنْصَبُ لَهُمُ الْمَوَازِینُ وَلاَتُنْشَرُ لَهُمُ الدَّوَاوِینُ وَ إِنَّماَ یُحْشَرُونَ إِلی جَهَنَّمَ زُمَراً»:

«بدانید ای بندگان خدا! كه مشركانِ (لجوج و طغیانگر) ترازوی سنجش اعمال برای آن‌ها برپا نمی‌شود و نامۀ اعمالشان بررسی نمی‌گردد؛ بلكه گروه‌گروه به سوی جهنم فرستاده می‌شوند.»

سرعت حساب؛ در آیات و روایات این نكته به خوبی روشن است كه حساب الهی در قیامت بسیار سریع است؛ از جمله در هشت آیه از آیات قرآن مجید، خداوند به عنوان «سریع الحساب» معرفی شده است. در حدیثی می‌خوانیم:

«إنَّ اللّهَ یُحَاسِبُ الْخَلائِقَ كُلَّهُمْ فِی مِقْدَارِ لَمْحِ الْبَصَرِ»:

«خداوند حساب همۀ بندگان را در یک چشم به هم زدن رسیدگی می‌كند.»

دلیل این سرعت روشن است؛ چرا كه سرعتِ محاسبه به علم و آگاهی بستگی دارد و با توجه به احاطۀ علمی پروردگار، برای رسیدگی به حساب انسان‌ها در یک لحظه مشكلی وجود ندارد! مگر اینكه خداوند بخواهد گروهی را برای مجازات یا به رنج افكندن یا حكمتی دیگر در پای میزان حساب معطّل كند.

اصولاً اعمال ما آثاری در روح و جسم ما به یادگار می‌گذارد كه با یک نگاه اجمالی به آن، از سوی كسی كه این آثار را می‌بیند، حساب روشن است و از یک نظر می‌توان اعمال انسان را به كاركرد «اتومبیل‌ها» تشبیه كرد كه با یک نگاه روی صفحۀ «كیلومترشمار» آن، می‌توان فهمید كه در طی بیست سال چه مقدار راه رفته است؛ مخصوصاً در عصر كامپیوتر ـ كه گاه با اشاره به یک دكمه، همه چیز بر صفحۀ آن نمایان می‌شود ـ مسئلۀ سرعت حساب امر پیچیده‌ای نیست.

دقت در حساب؛ یكی دیگر از ویژگی‌های حساب الهی در روز قیامت است كه در آیات قرآن، گاهی به عنوان «مثقال ذره» (سنگینی یک ذره) و گاهی به عنوان «مثقال خردل» (سنگینی یک دانۀ خردل كه دانۀ بسیار كوچكی است و ضرب‌المثل در كوچكی قرار گرفته، مانند تعبیر به «سرِ سوزن» كه در فارسی به كار می‌رود) به آن اشاره شده است.

سخت‌گیری در حساب؛ دربارۀ كسانی كه در زندگی دنیای خود، نسبت به مردم سخت‌گیری داشته‌اند ویژگی دیگری از حساب روز قیامت است كه در آیات قرآن از آن تعبیر به «سوءالحساب» شده است. به یقین خداوند «سوء حساب» به معنای حساب نادرست و بد با كسی ندارد؛ بلكه منظور از آن، سخت‌گیری دربارۀ كسانی است كه سخت‌گیر بوده‌اند.

 حساب‌های آسان؛ از پاره‌ای از آیات قرآن به خوبی استفاده می‌شود كه به عكس گروه بالا، خداوند دربارۀ بعضی حساب «یوم‌القیامه» را آسان می‌گیرد و آن‌ها كسانی هستند كه در دنیا حساب‌ها را بر دیگران آسان گرفته‌اند و خدا هم به پاداش اعمال خیرشان، حساب را بر آن‌ها آسان می‌گیرد، قرآن مجید می‌گوید:

(فَأَمَّا مَنْ اُوتِیَ كِتَابَهُ بِیَمِینِهِ* فَسَوْفَ یُحَاسَبُ حِسَاباً یَسِیراً* وَ یَنْقَلِبُ إِلَی أَهْلِهِ مَسْرُوراً):

«اما كسی كه نامۀ اعمالش به دست راستش داده شده است، به زودی حساب آسانی برای او می‌شود و مسرور و شادمان به خانواده‌اش ملحق می‌گردد.» (سورۀ انشقاق، آیات 7 تا 9).


در حدیثی از پیغمبر (صلّی‌الله علیه و آله و سلّم) آمده است:


«ثَلاَثٌ مَنْ كُنَّ فِیهِ، حَاسَبَهُ اللّهُ حِسَاباً یَسِیراً وَ أَدْخَلَهُ الْجَنَّةَ بِرَحْمَتِهِ؛ قَالُوا: وَ مَا هِیَ یَا رَسُولَ اللّهِ؟ قَالَ: تُعْطِی مَنْ حَرَمَكَ وَ تَصِلُ مَنْ قَطَعَكَ وَ تَعْفُو عَمَّنْ ظَلَمَكَ»:

«سه صفت است كه در هر كس باشد خداوند، حساب را بر او آسان می‌گیرد: به كسی كه تو را محروم كرده عطا كنی! و با كسی كه از تو بریده پیوند برقرار سازی! و از كسی كه به تو ستم كرده بگذری و عفو كنی!.»

این حدیث به خوبی نشان می‌دهد كه حسابِ آسانِ خداوند در قیامت، بازتابی است از حسابی كه انسان در این دنیا با دیگران داشته است.

آن‌ها كه بی‌حساب وارد بهشت می‌شوند؛ در برابر گروه‌هایی كه در حساب آن‌ها سخت‌گیری و یا آسان‌گیری می‌شود، گروه سومی هستند كه بی‌حساب وارد بهشت می‌شوند؛ آن‌ها كسانی هستند كه در اوج تقوا و پرهیزگاری و معارف حَقّۀ الهیه بودند. در حدیثی از امام سجّاد (علیه‌السّلام) می‌خوانیم:

«إِذَا جَمَعَ اللّهُ عَزَّوَجَلَّ الاَْوَّلِینَ وَ الآخِرِینَ، قَامَ مُنَاد ـ فَنَادَی یُسْمِعُ النَّاسَ ـ فَیَقُولُ: «أَیْنَ الْمُتَحَابُّونَ فِی اللّهِ؟» فَیَقُومُ عُنُقٌ مِنَ النَّاسِ فَیُقَالُ لَهُمْ: "اذْهَبُوا إِلَی الْجَنَّةِ بِغَیْرِ حِسَاب"»:

«هنگامی كه خداوند اولین و آخرین را (در روز قیامت) جمع می‌كند، ندا دهنده‌ای برمی‌خیزد و این سخن را به گوش همه می‌رساند می‌گوید: "كجا هستند آن‌هایی كه به خاطر خدا یكدیگر را دوست می‌داشتند؟" در این هنگام گروهی از مردم برمی‌خیزند، به آن‌ها خطاب می‌شود: "بروید به سوی بهشت بدون حساب"!.»

شبیه همین معنا دربارۀ صابران و پیشگامان در ایمان به اطاعت خدا نیز آمده است.

در مقابل آن‌ها گروهی هستند كه بدون حساب وارد دوزخ می‌شوند؛ زیرا آن قدر آلوده‌اند كه نیازی به حساب ندارند! از جمله در حدیثی از امام صادق (علیه‌السّلام) می‌خوانیم:

«ثَلاَثَةٌ یُدْخِلِهُمُ اللّهُ النَّارَ بِغَیْرِ حِسَاب: إِمَامٌ جَائِرٌ وَ تَاجِرٌ كَذُوبٌ وَ شَیْخٌ زَان»:

«سه گروهند كه خداوند آن‌ها را بدون حساب وارد دورزخ می‌كند: پیشوایان ستمگر و تاجران دروغگو (كه با دروغ و توطئۀ خود، خون محرومان را می‌مكند) و پیرمردان زناكار.»

در دیگر روایات گروه‌های دیگری نیز در این زمره ذكر شده‌اند.

بدیهی است كه هم این گروه و هم گروه‌هایی كه بدون حساب وارد بهشت می‌شوند، كسانی هستند كه آن قدر در طریق معصیت یا طاعت، قدم برداشته و در ناپاكی و یا در مسیر پاكی گام نهاده‌اند به گونه‌ای كه وجودشان یكپارچه نور یا ظلمت است و با چنین شرایطی نیاز به حساب ندارند و در واقع استثنایی هستند بر مسئلۀ عمومیت حساب كه در آغاز بحث به آن اشاره شد
.1


1. پیام امام امیرالمؤمنین (ع)، جلد 3. (با تفاوت در متن)



تنزیل ـ قرآن آنلاین
نظرات () 
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر
نظرات پس از تایید نشان داده خواهند شد.