تبلیغات
اهالی بهشت و جهنم - برزخ در روایات اسلامى

برزخ در روایات اسلامى

نویسنده: مدیر وبلاگ
تاریخ: سه شنبه 22 مرداد 1392 ـ 00:07

در احادیث اسلامی به طور بسیار گسترده‌ای دربارۀ عالم برزخ و ویژگی‌های آن سخن به میان آمده است. این روایات به قدری زیاد است که مرحوم خواجۀ طوسی در تجریدالعقائد ادعای تواتر آن‌ها را کرده است، آنجا که می‌گوید:

«وَ عَذابُ الْقَبْرِ واقِعٌ بِالإمْکان وَ تَواتَرَ الْسَمَعُ بِوُقُوعِهِ»:

«عذاب قبر واقعیت دارد چرا که عقلاً ممکن است و روایات متواتر نیز از وقوع آن خبر می‌دهد.»

در اینجا به نمونه‌های روشنی از این روایات اشاره می‌کنیم:

1. در حدیثی آمده است:

«اَلْقَبْرُ أَمّا رَوْضَةٌ مِنْ رِیاضِ الجَنَّةِ اَوْ حُفْرَةٌ مِنْ حُفَرِ الْنِیرانِ»:

«قبر باغی از باغ‌های بهشت یا حفره‌ای از حفره‌های دوزخ است.»

این حدیث را ترمذی در صحیح خود از پیغمبر اکرم (صلّی‌الله علیه و آله و سلّم) نقل کرده و مرحوم علاّمه مجلسی در بحارالانوار در یک‌جا از امیر مؤمنان علی (علیه‌السّلام) و در جای دیگر از امام علی‌بن‌الحسین (علیه‌السّلام) نقل کرده است.

2. در روایت معروفی از پیغمبر اکرم (ص) می‌خوانیم: هنگامی که اجساد کشتگان مشرکان مکه را در جنگ بدر در چاهی ریختند در کنار چاه ایستاد و این جمله‌ها را فرمود:

«یا أَهْلَ القَلیبِ هَلْ وَجَدْتُمْ ما وَعَدَ رَبُکُمْ حَقّاً؟ فَإنّی وَجَدْتُ ما وَعَدَنی رَبِّی حَقّاً، قالُوا یا رَسُولَ الله; هَلْ یَسْمَعُونَ؟ قالَ ما أَنْتُمْ بَأَسْمَعَ لِما أَقُوْلُ مِنْهُمْ وَلکِنَّ الْیَوْمَ لا یُجِیبُونَ!»:

«ای اهل چاه! آیا آنچه را که پروردگارتان به شما وعده داده بود حق یافتید؟ من که وعدۀ پروردگارم را (در مورد پیروزی) حق یافتم!.»

گروهی عرض کردند: "ای رسول خدا! آیا آن‌ها می‌شنوند؟" فرمود: شما نسبت به آنچه من می‌گویم از آن‌ها شنواتر نیستید ولی آن‌ها امروز پاسخ نمی‌دهند!.»

همین مضمون با تعبیرات مختلفی در روایت متعدد دیگری آمده است. از جمله در یک حدیث می‌خوانیم پیامبر (ص) گروهی از مشرکان را به نام خطاب کرد و فرمود:

«یا اَبا جَهْل! یا عُتْبَةُ! یا شَیْبَة! یا اُمَیَّةُ! هَلْ وَجَدْتُمْ ما وَعَدَ رَبُّکُمْ  حَقّاً، فَاِنی قَدْ وَجَدْتُ ما وَعَدَنی رَبِّی حَقّاً، فَقالَ عُمَرُ، یا رَسُولَ اللهِ اَما تُکَلِّمُ مِنْ اَجْساد لا اَرْواحَ فیها فَقالَ وَ الَّذِی نَفْسِی بِیَدِهِ ما اَنْتُمْ بِاَسْمَعَ لِما اَقُوْلُ مِنْهُمْ غَیْرُ اَنَّهُمْ لا یَسْتَطِیعُونَ جَواباً»:

«ای ابوجهل! ای عتبه! ای شیبه! ای امیّه! آیا آنچه را خداوند به شما وعده داده بود حق یافتید؟ من آنچه را که خداوند به من وعده داده بود حق یافتم، عمر گفت: "ای رسول خدا! با اجسادی سخن می‌گویی که روح در آن‌ها نیست؟"»

فرمود: «سوگند به کسی که جانم به دست او است شما نسبت به آنچه می‌گویم از آن‌ها شنواتر نیستید؛ فقط آن‌ها نمی‌توانند پاسخی بگویند.»

این احادیث نه تنها دلالت بر وجود عالم برزخ و نوعی حیات جسمانی برای انسان بعد از مرگ دارد؛ بلکه دلیل بر این است که آن‌ها نوعی ارتباط با این جهان نیز دارند و حداقل بعضی از سخنان را می‌شنوند.

3. در نهج‌البلاغه از امیر مؤمنان علی (ع) می‌خوانیم هنگام مراجعت از جنگ صفین در کنار قبرستانی که پشت دروازۀ کوفه بود ایستاد و با این کلمات با ارواح مردگان سخن گفت:

«اَنْتُمْ لَنا فَرَطٌ سابِقٌ، وَ نَحْنُ لَکُمْ تَبَعٌ لاحِقٌ، اَمَّا الدُورُ فَقَدْ سُکِنَتْ، وَ اَمَّا الاَْزْواجُ فَقَدْ نُکِحَتْ، وَ اَمّا الاَْمْوالُ فَقَد قُسِمَتْ، هذا خَبَرُ ما عِنْدَنا فَما خَبَرُ ما عِنْدَکُمْ؟»:

«شما بر ما پیش‌قدم شدید و ما نیز به شما ملحق خواهیم شد، خانه‌هایتان را دیگران ساکن شدند! همسرانتان به ازدواج دیگران درآمدند! و اموالتان تقسیم شد! این‌ها خبرهایی است که نزد ما است نزد شما چه خبر؟»

سپس رو به یاران کرد و فرمود:

«اَما لَوْ اُذِنَ لَهُمْ فی الْکَلامِ لَاَخْبَرُوکُمْ اَنَّ خَیْرَ الزّادِ التّقْوی»:

«آگاه باشید اگر به آن‌ها اجازۀ سخن گفتن داده شود به شما خبر می‌دهند که بهترین زاد و توشه در سفر آخرت پرهیزگاری است.»

این حدیث نیز گواه بر آن است که علاوه بر اینکه عالم برزخ برای ارواح مردگان واقعیت دارد، نوعی ارتباط با این جهان نیز دارند.

4. باز در نهج‌البلاغه در خطبه‌های متعدد با صراحت سخن از برزخ به میان آمده در خطبه‌ای می‌خوانیم امام (ع) اشاره به گروهی از پیشینیان کرد و فرمود:

«اُولئِکُمْ سَلَفُ عایَتِکُمْ... سَلَکُوا فی بُطُونِ الْبَرْزَخِ سَبِیلا»:

«آن‌ها پیش از شما به کام مرگ فرو رفتند... و در دورن عالم برزخ وارد شدند.»

در خطبۀ دیگری در توصیف اهل ذکر می‌فرماید:

«کَاَنَّمَا قَطَعُوا الدُّنْیَا إِلَی الاْخِرَةِ وَ هُمْ فیها، فَشاهَدُوا ماوراءَ ذلِک کَأَنَّمَا اطَّلَعُوا عُیُوبَ اهلَ الْبَرْزَخ فِی طُولِ الاِْقَامَةِ فِیهِ»:

«با اینکه آن‌ها در دنیا هستند گویی فاصلۀ میان دنیا و آخرت را پیموده و به آخرت پیوسته‌اند، آن‌ها ماورای دنیا را مشاهده کردند؛ گویی به جهان برزخ می‌نگرند و از اسرار آن در طول اقامت در آن با خبر شده‌اند.»

5. در حدیثی از امام صادق (علیه‌السّلام) آمده است که فرمود:

«وَ اللهِ ما اَخافُ عَلَیْکُمْ اِلاّ الْبَرْزخَ»:

«به خدا سوگند من تنها از برزخ بر شما می‌ترسم!.» (اشاره به اینکه مؤمنان در قیامت مشمول شفاعت پیامبر (ص) و امامان معصوم‌اند ولی حساب برزخ جدا است)

6. در حدیث دیگری از همان امام (ع) می‌خوانیم که فرمود:

«اَلْبَرْزخُ اَلْقَبْرُ، وَ هُوَ الثَّوابُ وَ الْعِقابُ بَیْنَ الدُّنْیا وَ الاخِرَةِ»:

«برزخ همان عالم قبر است و ثواب و عقابی است که در میان دنیا و آخرت وجود دارد.»

7. در حدیث دیگری در تفسیر درّالمنثور از رسول خدا (ص) می‌خوانیم که فرمود:

«هنگامی که روح مؤمن قبض شود بندگان خدا که اهل رحمت‌اند به استقبال او می‌آیند و می‌گویند: مراقب تازه وارد باشید استراحت کند، چون در زحمت شدیدی بوده، سپس از حال بعضی از دوستان و آشنایان سؤال می‌کنند و هنگامی که متوجه می‌شوند بعضی از آن‌ها قبل از این تازه وارد از دنیا رفته‌اند می‌گوید: (اِنَّا لله وَ انَّا اِلَیْهِ راجِعُونَ)، او را به دوزخ برده‌اند (لذا در اینجا اثری از او نیست!).»

8. روایات بسیاری از شادی ارواح مؤمنین به وسیلۀ اعمال نیک بازماندگان خبر می‌دهد از جمله در حدیثی از امام صادق (ع) آمده:

«اِنَّ الْمَیِّتَ لَیَفْرَحُ بِالتّرَحُّمِ عَلَیْهِ وَ الاْسْتِغْفارِلَهُ کَما یَفْرَحُ الْحَىُّ بِالْهَدِیَّةِ»:

«میت به خاطر طلب رحمت و استغفار برای او خوشحال می‌شود همان‌گونه که افراد زنده با هدایا خوشحال می‌شوند.»

همین مضمون در حدیثی از پیغمبر اکرم (ص) آمده است که فرمود:

«اِنَّ هدایا الأَحْیاءُ لِلأَمْواتِ الدُّعاءُ وَ الأسْتِغْفارُ»:

«هدایای زندگان برای مردگان، دعا و استغفار است.»

9. در حدیث دیگری از امام صادق (ع) می‌خوانیم:

«مَنْ أَنْکَرَ ثَلاثَةَ أَشْیاءَ فَلَیْسَ مِنْ شِیْعَتِنا، اَلْمِعْراجَ وَ الْمَسْأَلَةَ فی الْقَبْرِ وَ الشّفاعَةَ»:

«کسی که سه چیز را انکار کند از شیعیان ما نیست: معراج، سؤال در قبر و شفاعت.»

روشن است که سؤال در قبر، بخشی از عالم برزخ است.

10. این احادیث را با حدیثی از کنزالعمال از رسول خدا (ص) پایان می‌دهیم ـ گرچه احادیث در این زمینه بسیار زیاد و متواتر است ـ حضرت اشاره به شهدای احد کرد و فرمود:

«اَیُّها النّاسُ زُورُوهُمْ وَ أتوهم وَ سَلِّمُوا عَلَیهِمْ، فَوَالَّذِی نَفْسِی بِیَدِهِ لایُسَلِّمُ عَلَیْهِمْ مُسْلِمٌ اِلی یَوْمِ الْقِیامَةِ اِلاّ رَدُّوا عَلَیْهِ السَّلامَ»:

«ای مردم آن‌ها را زیارت کنید و به سراغ آن‌ها روید و سلام بر آن‌ها بفرستید، سوگند به کسی که جانم به دست او است مسلمانی تا روز قیامت بر آن‌ها سلام نمی‌فرستد مگر اینکه سلام او را پاسخ می‌گویند.»

در همان کتاب در این زمینه، احادیث متعدد دیگری نیز نقل شده است. ضمناً از اینجا روشن می‌شود کسانی که زیارت اهل قبور را انکار می‌کنند و آن‌ها را موجوداتی همچون سنگ و چوپ می‌پندارند تا چه حد از احادیث اسلامی بی‌خبر و از تعلیمات رسول‌الله (ص) دورند.

اصولاً تمام روایاتی که سخن از سؤال و فشار و عذاب قبر می‌گوید و روایاتی که از رسیدن نتیجۀ کارهای نیک و بد انسان بعد از مرگ به او خبر می‌دهد و روایاتی که از تماس ارواح با خانواده‌های آن‌ها و مشاهدۀ وضع حال آن‌ها بحث می‌کند و روایاتی که در مورد حوادث شب معراج و تماس پیامبر (ص) با انبیاء و پیامبران (ع) سخن می‌گوید، همۀ این‌ها گواه بر وجود عالم برزخ است و بدون تصویر چنین عالمی تمام روایات مزبور و مانند آن نامفهوم خواهد بود.1


1. پیام قرآن، جلد 5. (با تفاوت در متن)



تنزیل ـ قرآن آنلاین
نظرات () 
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر
نظرات پس از تایید نشان داده خواهند شد.